Archive for the ‘Bóle neurologiczne’ Category

Zapalenie nerwu

Schorzenia zapalne nerwów obwodowych (czasem stanowi zapalnemu może ulec nerw mózgowy, wtedy bóle związane z za­paleniem tego nerwu należy zaliczyć do centralnych bólów ner­wowych) mogą mieć charakter przewlekły lub ostry. Jedną z możliwych przyczyn jest borelioza, infekcja powstająca w wy­niku ukąszenia przez kleszcze. Przeciwko tej chorobie nie ma, niestety, żadnych szczepionek.

Objawy. W obrębie zaatakowanego infekcją nerwu pacjent od­czuwa mrowienie, palący ból, zaburzenia czucia, aż do objawów towarzyszących paraliżowi włącznie. Jeżeli zainfekowany jest nerw wzrokowy (neuritis nervi optici), wtedy pacjent ma zaburze­nia widzenia, nie rozróżnia rysów twarzy, widzi podwójnie.

Jak pacjentowi może pomóc lekarz? Sposób leczenia uzależniony jest od sytuacji pacjenta. Zwykle stosuje się leki hamujące pro­cesy zapalne oraz odciążenie tych części ciała, które dotknięte są przez infekcję. Najważniejsze jest jednak możliwie szybkie i skuteczne zlikwidowanie przyczyn dolegliwości, a więc choro­by wyjściowej. W przypadku boreliozy konieczne jest leczenie antybiotykami!

Jak pacjent może pomóc sobie sam? Nie jest to możliwe.

Polineuropatie

Objawy. Mrowienie na powierzchniach dłoni i podeszwach stóp, jak również wyjątkowa nadwrażliwość dotykowa w tych miej­scach. Równocześnie zmniejsza się napięcie mięśni. W późnym stadium choroby dochodzi do utraty czucia, pacjent nie jest w stanie odbierać tą częścią ciała nawet takich wrażeń jak zimno czy ciepło.

Przyczyny. Najczęstszą przyczyną występowania polineuropatii są: przewlekły alkoholizm, cukrzyca i niedobory witaminy B. Zapalenie nerwów mogą jednak wywoływać także bakterie (borelie), zatrucia ołowiem, arsenem i talem, jak również przedaw­kowanie leków oraz schorzenia wątroby i nerek. Wywołują one uszkodzenia nerwów.

Jak pacjentowi może pomóc lekarz? Leczeniu należy poddać schorzenie podstawowe, wywołujące uszkodzenia nerwów; nale­ży też unikać czynników, które te schorzenia wywołują.

Jak pacjent może pomóc sobie sam? Nie jest to możliwe.

Neuralgie

Objawy. Często neuralgie występują wzdłuż nerwu trójdziel­nego w obrębie szczęki górnej lub szczęki dolnej, jak również w obrębie nerwów między żebrami (interkostal). Neuralgia nerwu trójdzielnego oraz neuralgia międzyżebrowa to najbardziej znane rodzaje bólów nerwowych. Ból występuje nagle w obszarze, który jest obsługiwany przez dotknięty neuralgią szlak nerwowy. Utrzymuje się przez kil­ka/kilkanaście sekund, a następnie odpływa. I tak może powta­rzać się do 100 razy dziennie. Czasem atak bólu może być wywo­ływany także przez dotknięcie lub poruszenie się. Ból neuralgiczny ma charakter kłujący.

Przyczyny. Nerw drażniony jest przez bliznę, stan zapalny lub podobnego typu bodźce, co doprowadza do powstania bólu. Ból może mieć też przyczyny natury psychicznej.

Jak pacjentowi może pomóc lekarz? Dobre rezultaty daje zasto­sowanie akupunktury lub terapii neuralnej. Skuteczna jest także elektrostymulacja nerwów. Łagodząco na ból działa wcieranie maści zawierającej środki przeciwbólowe o działaniu miejsco­wym. W każdym jednak razie należy zlikwidować ewentualne przyczyny drażnienia nerwów, które odpowiedzialne są za po­wstawanie bólów.

Jeżeli nie udaje się znaleźć przyczyny o charakterze organicz­nym, wtedy należy problem skonsultować z doświadczonym lekarzem specjalistą zajmującym się leczeniem chorób psy­chosomatycznych.

Zwykłe środki przeciwbólowe nie przynoszą, niestety, ulgi, po­nieważ sam ból nie trwa na tyle długo, aby jakikolwiek lek zdą­żył zadziałać. Jedynie przy bólach długotrwałych zastosowa­nie silnie działającego środka przeciwbólowego ma jakikolwiek sens.

Bóle fantomowe

Objawy. Po amputacji u pacjenta występują bóle w amputowa­nej – a więc nieistniejącej – części ciała.

Przyczyny. W wyniku amputacji ulegają zniszczeniu całe obszary nerwów obwodowych. W ten sposób organizm pozbywa się (wraz z amputowaną częścią ciała) odpowiednich zakończeń nerwowych. Jednak centralne komórki nerwowe, które swego czasu współpracowały z amputowanymi zakończeniami nerwo­wymi, jak i części włókien nerwowych istnieją nadal. Wskutek przypadkowego pobudzenia tych właśnie komórek nerwowych dochodzi do projekcji bólu w tej części ciała, której pacjent już nie ma.

Jak pacjentowi może pomóc lekarz? Udaje się osiągnąć poprawę, stosując elektryczną stymulację nerwów (TENS). Złagodzenie bólu przynosi również leczenie zimnem, ultradźwiękami, za­strzykami w bliznę poamputacyjną. Przede wszystkim jednak skuteczne jest podawanie pacjentowi przeciwdepresyjnych le­ków antybólowych (antidepressiva).

Jak pacjent może pomóc sobie sam? Leczenie farmakologiczne można wspomagać, stosując techniki relaksacyjne. Jeżeli dole­gliwości mają głównie podłoże natury psychicznej (na przykład obciążenie psychiczne związane z koniecznością przeprowadze­nia amputacji), wtedy skuteczną pomoc przynosi psychotera­peuta lub psycholog.

Zapalenie mózgu

Objawy. Bóle głowy, gorączka, ogólne rozbicie, czasem zaburze­nia widzenia, skurcze aż do utraty świadomości lub paraliżu.

Przyczyny. Schorzenie może wystąpić jako następstwo przebytej infekcji wirusowej, na przykład odry, różyczki itp. Zapalenie mózgu wywołują wirusy opryszczki – herpes simplex lub wirusy FSME przenoszone przez kleszcze. Kleszcze odpowiedzialne są także za przenoszenie borelii, bakterii mogących wywołać rów­nież meningoencephalitis.

Jak pacjentowi może pomóc lekarz? Lekkie zapalenie mózgu, to­warzyszące na przykład grypie, bywa czasem wręcz zupełnie niezauważone i nie wymaga żadnego specjalnego leczenia. W większości przypadków jednak zapalenie mózgu należy le­czyć szpitalnie. Jeżeli chorobę wywołały wirusy herpes simplex, wtedy skuteczny jest lek aciclovir. Przeciwko wirusowi FSME, przenoszonemu przez kleszcze, możliwe jest podjęcie działań profilaktycznych w postaci szczepionki (szczepionka przeciwkleszczowa). W leczeniu boreliozy stosuje się antybiotyki. Bóle głowy zwalcza się tak, jak opisaliśmy to wcześniej w roz­dziale poświęconym bólom głowy.

Jak pacjent może pomóc sobie sam? Pomóc może sobie pacjent jedynie w zakresie zwalczania bólów głowy.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Objawy. Ból głowy, wrażliwość na światło, sztywny kark, czasa­mi wymioty. W ciężkim przebiegu choroby dochodzi do utraty świadomości. Bóle nasilają się, kiedy pacjent pochyla głowę. Objawy rozwijają się w ciągu kilku godzin i zawsze powinny skłaniać do natychmiastowego wezwania lekarza lub odwiezie­nia pacjenta bezpośrednio do szpitala. Jeżeli na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zachoruje dziecko, wtedy głównymi objawami choroby są bóle brzucha lub ataki skurczów.

 

Przyczyny. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych rozwija się wtedy, kiedy bakterie lub wirusy, które przemieszczają się wraz z krwiobiegiem, dotrą z innych części organizmu do mózgu i tu zainfekują opony mózgowo-rdzeniowe. Zarazki mogą się także rozprzestrzenić z zainfekowanych części ciała, znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie mózgu, na przykład z ucha, zatok przynosowych.

Jak pacjentowi może pomóc lekarz? W leczeniu tej niebezpiecz­nej choroby na pierwszy plan nie wysuwa się zwalczanie bólu, lecz zwalczanie samej choroby. Leczenie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych musi być przeprowadzane zawsze w szpitalu. Pacjent otrzymuje bowiem w regularnych odstępach czasu zastrzyki z antybiotyków. Jeżeli jednak chorobę nie wywołały bakterie, lecz wirusy, wtedy organizm chorego musi ją zwykle zwalczyć sam, choć są już dostępne leki, które skutecznie działają na nie­które wirusy (na przykład wywołujące półpasiec). W ciężkim przebiegu choroby zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych może doprowadzić do zmian upośledzających pacjenta umysłowo lub nawet do śmierci.

Jak pacjent może pomóc sobie sam? Nie jest to możliwe.